محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود
183
تحفه خانى ( فارسى )
ظهور فصد آنها را بر احتياط بايد كرد و فصد رگى كه در شيب زبانست و آنكه بر زبانست نيز بر طول مىبايد و اما در فصد وداجين البته اول مضغ بعضى ادويه كرده مثل كندر و دم الاخوين مىبايد نهاد كه او نيز بر محل شريانست و بعد از سيلان خون تسكين او مشكل است و بسيار آن در همين تدبير رفتهاند . [ 87 ] مقاله در بيان تدبير حجامت و قوانين او بروجه كلّى و نهادن علق كه بر مواضعى كه اخراج خون بطريق جذب قوى مطلوبست از آن مواضع و بر واقف ازين صناعت مخفى نگردد كه تنقيه حجامهء حوالى و حواشى جلد را اكثر از فصد است و منفعت او در ابدان بسيار نحيف قليل است و بايد كه اختيار حجامت در وسط ماه كند و اولى اينست زيرا كه زيادتى خون مثل زيادتى ساير رطوبات و آبهاست و آن را اطبا تابع زيادتى نور قمر داشتهاند و گفتهاند كه جميع آبها و اخلاط بدنى كه تابع رطوباتست در چهاردهم و پانزدهم كه كمال نور قمر زيادتى مىشود و در مباحث بحران تحقيق اين مسئله كردهاند و مقرر ايشان اينست پس نقصان خلط بوقت طغيان و زيادتى اولى است و نيز بايد كه در ساعت دوم از نهار واقع شود و مختار حجامت بايد كه بعد از حجامه حذر از دخول حمام كند مگر آنكس كه خون در كمال غلظ باشد و درين حين اولى اينست كه او را بحمام رود بعد از آن بيك روز حجامت كند و ببايد دانست كه حجامت در مقدم راس مضر است بحواس دهن و حجامت بر ثقره و حليفه قائممقام فصد اكحل است و منفعت او دارد و نافع از گرانى واقع در ابرو آنست و مجفف و منشف رطوبات پلك چشم است و نافع از جرب العين و بخر است